26-01-11

De Aanraking (8)

 

IMG_3714.JPG

 

 

8.  Het boek der naamloosheid 3


Terwijl de wolken met een blauwgrijze buik in hoog tempo voorbijschuiven, denk ik: het beeld van dit jaar dat me het meest zal bijblijven, is de bulldozer die de Ruandese lijken in stapels in het massagraf duwt. Zaïrese dagloners zijn daarvoor ingehuurd, ze hebben mondmaskers op. Ik zie de camera inzoomen op de grote tanden van de schep, hoe die zich onder de ledematen doorschuift, in ledematen schuift, en de hele moot als afval in de dieperik duikt.

Wij die dachten dat we de gruwel bezworen hadden door monumenten, door studies, tentoonstellingen, bezoeken, herdenkingen, colloquia, films, getuigenissen. Opdat het nooit meer gebeure. Als bewijs dat we weer menselijk geworden zijn. Als les voor de komende generaties.

En inderdaad, met welk een immense geestesarbeid hebben we de voorbije decennia de gruwel weer in zijn Pandoradoos opgeborgen, een beschavingswerk van nooit geziene omvang.

Maar de hoop is een onvolwassen gevoel. Altijd weer denken mensen dat de hoop waarmee ze kracht verzamelen en zich weer oprichten, de definitieve inspanning zal zijn, de laatste. En altijd weer vergissen ze zich. Er is iets kinderlijk naïefs in hoop. Maar misschien kan hoop niet zonder. Zouden we anders helemaal niet herbeginnen.

En herbeginnen zullen we moeten. Opstaan uit Bosnië, opstaan uit Ruanda, opstaan uit de draaikolken die telkens weer ontstaan waar we ons er het minst aan verwachten. We slapen in als kinderen. We worden wakker als weerloze verantwoordelijken.

 

 

(Beelden van Käte Kollwitz op het Duitse oorlogskerkhof van Vladslo)

De commentaren zijn gesloten.