10-05-12

Zuidelijk Bourgondië

IMG_4241.JPG



Een weekje Zuidelijk Bourgondië

1 Lente is een pointillistische schilder: al die blaadjes, verfspatjes die met licht zijn opgevuld. Soms, in de bossen, rijden we door een 3-D schilderij.

2 Beaune, Maison Dieu. Het Laatste Oordeel van Rogier van der Weyden (Roger de la Pasture staat er op de rand van de lijst), en ik kan mijn ogen niet afhouden van de enige figuur die mij aankijkt, van de roze wolken die achter alles en iedereen hun weg verder zetten, van de glans die op zekerheid ligt, van het evenwicht die zo’n drie-vorm uitstraalt.

3 Op een folder een andere triptiek ontdekt, te vinden in een onooglijk dorpje: Ternant. We zoeken en vinden. Twee triptieken zijn het, werk uit een Brussels atelier: het passieverhaal van “ons Heer”, en het leven van Maria. Allebei mengeling van beeldhouwwerk en schilderij. Allebei fascinerend gedetailleerd uitgewerkt en dichtbij. Ik kan mijn ogen niet afhouden van de roodharige Maria-Magdalena, en haar immense droefheid om de geliefde dode.

4 De beige, lichtgevende stenen van huizen en kerken hier. In Paray-le-monial schijnen ze binnenin, met een heel speciaal licht.

5 Omdat de rivieren hier te grillig zijn, wellicht niet te temmen wegens teveel verval, zijn kilometers kanalen aangelegd, met honderden sluizen. Ze liggen vol binnenschepen, of hoe noem je die kleine vrachtschepen, nu vertimmerd tot innemende woonboten. Zo anders dan de jachten van de zeehavens, met hun patserig wit en pronkende zeilen.

6 Aan zo’n stilgevallen kanaal eten we in een kikkerrestaurant. Kikkerbilletjes in tientallen bereidingen, en overal kluivende eters. Wij verkiezen coq-au-vin.

7 Ook aan zo’n kanaal, face à face, een fabriek en aan de overkant de abdij Sept Fons. We zijn net op tijd voor de vespers. Ik schrik mij een hoedje: tachtig of meer trappistenmonniken, twee derden jong tot zeer jong. Het lijkt een zootje ongeregeld als de klok gaat en de binnenkomenden zich mengen tussen wie al daar zat te bidden, op de grond, in de banken. Soms zie ik er een paar ginnegappen met elkaar.

En dan heeft ieder zijn plek gevonden en daalt rust over hen. Er zitten meer dan tien Aziaten tussen, en een vijftal Afrikanen, opvallend tussen dat wit met hun donkere huid.

Vooraan wordt, aan een koord, een klok geluid, dan klinkt het orgel op, en uit de vele mannenmonden komt het diepe, oude geluid van dit soort koorgebed, als een bal tussen hen heen en weer geworpen, met even de tijd om lucht te happen.

Veel van de doorgegeven woorden klinken bevreemdend, maar niet alles: als in de psalmen om erkenning, nabijheid, een blik geroepen wordt, dan is er wel herkenning.

Ik kijk, en probeer mij de spirituele ervaring voor te stellen die zulke jonge mannen hier heeft gebracht. Het zijn nog jongens soms, maar kaalgeschoren, radicaal in hun keuze. Vooraan, centraal in een brandglasraam, waakt Maria met haar kind, als hun nieuwe moedertje.

8 Van dat andere, veel beroemdere klooster, Clairvaux, waar Bernardus leefde en inspireerde, bezoeken we wat overblijft: een gevangenis, met ijzeren kooien. Sedert Napoleon gebruikte men gevangenissen als detentiecentra, vasthoudcentra, vrijheidsberovende plekken, en niet louter meer als opsluiting in afwachting van de lichamelijke straf (pijniging, doodstraf, galeien, verbanning). En de grote gebouwen van kloosters, leeggeschopt door de revolutie, waren daar, mits enige aanpassing, goed geschikt voor. Maar wat een gruwel...

9 In Musée Rolin (Autun) danst Eva, nee ze zweeft rond de appel die haar verlangen is. Maar die appel is niet belangrijk. Dat is haar dansende lichaam. Een beeldhouwer die een choreografie maakt. autun-eve.jpg

10 Morvan: een landschap als een tuin. Alsof een geniale, Engelse landschapsarchitect je de ene verrassing na de andere bezorgt. Je moet alleen een hoek omslaan. En wat zonlicht hebben.

11 La Ferté-Loupière. De kerk is verloederd lelijk, maar daar letten we niet op. We kijken naar de uitzonderlijke Dodendans op een muur van het schip. De geraamten van de dood dansen met alle standen, zonder onderscheid. Hun knokige knieën en dijen suggereren een beweging van plezier, alsof het leven een grap is die ze vertellen. De mensen dansen niet, er ligt op paus, koning, kardinaal, jonker, dame, ambachtsman, monnik, burger en kind een melancholische zwaarte, ontdaan van alle religieuze of andere troost. 


IMG_4240.JPG



De commentaren zijn gesloten.